Edukacja zdrowotna w roku szkolnym 2026/2027 - co warto wiedzieć?!

Od 1 września 2026 r. edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym. Analogicznie jak inne obowiązkowe zajęcia edukacyjne, podlega ocenianiu, a uczeń jest z tych zajęć klasyfikowany i promowany do klasy programowo wyższej; ocena z edukacji zdrowotnej wpływa również na średnią ocen. W szkole podstawowej zajęcia odbywają się:

• po jednej godzinie tygodniowo w każdej klasie od IV do VIII;
• w klasie VIII zajęcia edukacji zdrowotnej prowadzi się do końca stycznia danego roku szkolnego.

Jakie są cele edukacji zdrowotnej?

• Podejmowanie działań wspierających zdrowie na wszystkich etapach życia.
• Rozumienie i akceptacja przemian oraz procesów zachodzących w ludzkim ciele na wszystkich etapach życia.
• Odpowiedzialne pełnienie ról społecznych i budowanie relacji opartych na wartości zdrowia, godności, szacunku i tolerancji na wszystkich etapach życia.
• Monitorowanie własnego stanu zdrowia na wszystkich etapach życia.
• Rozumienie czynników wpływających na zdrowie.
• Rozumienie znaczenia i krytyczne korzystanie z wiedzy opartej na dowodach naukowych, w tym rozpoznawanie dezinformacji oraz podejmowanie świadomych i odpowiedzialnych decyzji w środowisku cyfrowym i społecznym.

Umiejętności, które rozwija edukacja zdrowotna:

• realizowanie działań wpływających na utrzymanie, poprawę i ochronę zdrowia;
• rozpoznawanie sytuacji zagrażających życiu i zdrowiu, w tym wynikających z degradacji środowiska i zmiany klimatu, oraz stosowanie zasad profilaktyki i adaptacji do tych zagrożeń;
• budowanie pozytywnego wizerunku siebie i innych, podtrzymywanie zdrowych relacji interpersonalnych (w rodzinie i otoczeniu) oraz kształtowanie postawy szacunku wobec środowiska naturalnego;
• promowanie w swoim otoczeniu postaw opartych na zdrowym stylu życia;
• monitorowanie aktualnego stanu zdrowia;
• poszukiwanie, weryfikowanie i analizowanie informacji w zakresie własnego zdrowia i czynników na nie wpływających.

Edukacja zdrowotna:

• rozwija konkretne umiejętności (np. udzielania pierwszej pomocy, komunikacji, dbania o zdrowie psychiczne, wyboru odpowiednich ćwiczeń fizycznych, planowania posiłków);
• przygotowuje uczniów i uczennice do odpowiedzialnego życia – nie tylko w wymiarze fizycznym, lecz także emocjonalnym i społecznym;
• wzmacnia poczucie bezpieczeństwa, przynależności i zrozumienia, co ma kluczowe znaczenie w profilaktyce problemów psychicznych, uzależnień czy przemocy;
• pozwala uczniom i uczennicom lepiej zrozumieć siebie i innych oraz uczy, jak i gdzie szukać pomocy;
• wspiera budowanie relacji opartych na szacunku i trosce;
• uczy, jak bezpiecznie korzystać z Internetu i nowych technologii, przeciwdziała uzależnieniom cyfrowym;
• rozwija kompetencje krytycznego myślenia i higieny cyfrowej, co ma ogromne znaczenie w świecie, w którym młodzi ludzie spędzają coraz więcej czasu online i są narażeni na szkodliwe treści, presję społeczną czy dezinformację;
• pomaga przygotować młodych ludzi do dorosłego życia – z wiedzą, świadomością i umiejętnościami, które wykraczają poza ramy klasycznych przedmiotów.

Czy będą zajęcia w podziale na dziewczynki i chłopców?

Lekcje mogą, ale nie muszą być dzielone, przy czym nie został wskazany klucz podziału ani liczba godzin w osobnych grupach. Nauczyciele mogą zadecydować o przeprowadzeniu niektórych tematów w podziale na grupy według płci lub według innego klucza (np. po to, aby w mniejszej grupie przeprowadzić warsztaty z zakresu zdrowia psychicznego), mogą także nie prowadzić lekcji w podziale na grupy.

 

Czego uczniowie i uczennice będą się uczyć na zajęciach edukacji zdrowotnej?

Edukacja zdrowotna jest przedmiotem, który łączy wiedzę z wielu dziedzin nauki, m.in. medycyny, biologii, psychologii i dietetyki.

Obowiązkowa edukacja zdrowotna obejmuje dziewięć działów tematycznych. W szkole podstawowej są to:

1.Wartości i postawy

2.Zdrowie fizyczne

3.Aktywność fizyczna

4.Odżywianie

5.Zdrowie psychiczne

6.Zdrowie społeczne

7.Dojrzewanie

8.Zdrowie środowiskowe

9.Internet i profilaktyka uzależnień.

Oprócz realizacji treści, podzielonych na obszary tematyczne, uczniowie – na swoim poziomie nauczania – szukają odpowiedzi na pytania wiodące wyznaczone w podstawie programowej dla danego działu.

 

1.Wartości i postawy

 

Ten dział obejmuje treści związane z wartościami i postawami, które kształtuje edukacja zdrowotna. Uczniowie i uczennice będą się wspólnie zastanawiać m.in. nad tym, gdzie umieszczają zdrowie w osobistej hierarchii wartości, na czym polega troska o zdrowie własne i innych, jak kształtować postawę optymizmu życiowego, jaka jest rola działań wolontariackich czy jak promować działania prospołeczne w zakresie zdrowia. Wspierane będą takie wartości jak szacunek, odpowiedzialność, empatia, godność, akceptacja.

Pytania, na które uczniowie szukają odpowiedzi:

w klasach IV–VI:

• Dlaczego zdrowie jest wartością oraz jak należy rozwijać odpowiedzialność za zdrowie własne i innych osób?

w klasach VII–VIII:

• Jak kształtować postawy i wartości związane z godnością, szacunkiem i prospołecznym podejściem do zdrowia oraz z  troską o środowisko?

2. Zdrowie fizyczne

Ten dział obejmuje treści dotyczące higieny i profilaktyki najważniejszych współcześnie chorób (m.in. nadciśnienie tętnicze, choroby serca, alergie, nowotwory, cukrzyca, otyłość, choroby zakaźne). Uczniowie i uczennice będą rozwijać takie umiejętności jak: mierzenie temperatury, przygotowanie się do wizyty lekarskiej, udzielanie pierwszej pomocy i przeprowadzanie samobadania. Poznają podstawowe mierniki zdrowia fizycznego oraz badania diagnostyczne i przesiewowe. Zyskają świadomość, jak styl życia wpływa na zdrowie (np. nieodpowiedzialne opalanie). Nauczą się oceniać znamiona skórne, by wiedzieć, kiedy należy skontaktować się z lekarzem.

Pytania, na które uczniowie szukają odpowiedzi:

w klasach IV–VI:

• Jak kształtować postawy i umiejętności w zakresie dbania o zdrowie oraz systematycznego monitorowania zdrowia fizycznego i stosowania podstawowej profilaktyki zdrowotnej?

w klasach VII–VIII:

• Jak zapobiegać najczęstszym chorobom cywilizacyjnym i zakaźnym oraz jak budować empatyczną postawę wobec osób z chorobami przewlekłymi i niepełnosprawnościami?

3. Aktywność fizyczna

Ten dział obejmuje treści odnoszące się do roli ruchu w codziennym życiu. Uczniowie i uczennice dowiedzą się, jak przygotować się do bezpiecznego uczestniczenia w różnych formach aktywności fizycznej. Będą promować ruch oraz organizować wydarzenia i projekty promujące aktywność fizyczną. Poznają miejsca, obiekty i wydarzenia w najbliższej okolicy, które sprzyjają aktywności fizycznej. Zdobędą wiedzę o sposobach ograniczania czasu spędzanego w pozycji siedzącej. W kolejnych latach nauczą się monitorować swoją aktywność, będą zmieniać swoje codzienne nawyki związane z ruchem, dowiedzą się więcej na temat aktywności fizycznej zalecanej różnym grupom wiekowym i osobom ze zróżnicowanymi potrzebami zdrowotnymi. Nauczą się także rozpoznawać zagrożenia związane z nadmierną i nieodpowiednią aktywnością fizyczną.

Pytania, na które uczniowie szukają odpowiedzi:

w klasach IV–VI:

• Jak systematycznie podejmować pozaszkolną aktywność fizyczną oraz świadomie ograniczać sedentarny styl życia (bezczynność ruchową) w kontekście dbałości o zdrowie, ze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki otyłości?

w klasach VII–VIII:

• Jak promować aktywny styl życia, zastępować bezruch ruchem, korzystać z aktywnego transportu oraz podejmować aktywność fizyczną, aby zapobiegać chorobom?

4. Odżywianie

 Ten dział obejmuje treści dotyczące planowania zdrowego odżywiania się, takie jak: wiedza o Talerzu Zdrowego Żywienia, ważnej roli regularnych posiłków, roli odpowiedniego nawadniania, a także o pożywieniu mniej korzystnym dla zdrowia oraz konsekwencjach zdrowotnych wynikających z niewłaściwego odżywiania. Dzieci i młodzież będą uczyć się samodzielnie przygotowywać proste zdrowe posiłki, rozpoznawać oznaczenia na opakowaniach i etykietach oraz oceniać świeżość produktów spożywczych. Poznają negatywne skutki niewłaściwych diet, nadużywania suplementów, spożywania napojów energetyzujących i stosowania środków dopingujących oraz wpływu reklam i trendów na działania w obszarze zdrowia.

Pytania, na które uczniowie szukają odpowiedzi:

w klasach IV–VI:

• Jak zdrowo się odżywiać, aby wspierać swój rozwój fizyczny, ze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki nieprawidłowej masy ciała?

w klasach VII–VIII:

• Jak samodzielnie planować i komponować zbilansowane posiłki oraz przeciwdziałać niezdrowym zachowaniom żywieniowym?

5. Zdrowie psychiczne

Ten dział obejmuje treści poświęcone zdrowiu psychicznemu, odpowiadające na potrzeby młodzieży w dzisiejszym świecie. Uczniowie i uczennice nauczą się rozumieć własne emocje, rozpoznawać stres oraz rozwijać umiejętność radzenia sobie z napięciem i trudnymi sytuacjami. Zdobędą wiedzę na temat depresji, zaburzeń lękowych, zaburzeń odżywiania, zachowań autodestruktywnych zarówno w kontekście objawów, jak i możliwych form wsparcia. Poznają zagadnienia związane z budowaniem poczucia własnej wartości, wzmacnianiem samooceny oraz rozwijaniem relacji opartych na zaufaniu i empatii. Szczególną uwagę poświęcą wpływowi mediów społecznościowych na psychikę młodych ludzi, w tym presji porównywania się, potrzebie bycia „idealnym” i lękowi przed wykluczeniem. Nauczą się, jak wspierać siebie i innych, jak otwarcie mówić o emocjach i jak szukać pomocy w sytuacjach kryzysowych. Treści zawarte w tym dziale mają nie tylko charakter informacyjny, lecz także wspierają kształtowanie postaw sprzyjających zdrowiu psychicznemu: otwartości, uważności, empatii oraz odwagi w sięganiu po pomoc. Dzięki temu stanowią istotne narzędzie profilaktyki i tworzenia bezpiecznego, wspierającego środowiska szkolnego.

Pytania, na które uczniowie szukają odpowiedzi:

w klasach IV–VI:

• Jak dbać o dobrostan psychiczny i emocjonalny, w tym poczucie własnej wartości i skuteczności?

w klasach VII–VIII:

• Jakie są uwarunkowania zdrowia psychicznego i emocjonalnego oraz czynników je chroniących?

6. Zdrowie społeczne

Dział obejmuje treści dotyczące takich zagadnień jak rola rodziny, koleżeństwo, przyjaźń, zauroczenie, miłość, tworzenie dojrzałych relacji. Dzieci i młodzież zdobędą wiedzę o roli rodziny w życiu człowieka. Nauczą się, jak dbać o atmosferę w rodzinie i więzi rodzinne. Poznają prawa i obowiązki dzieci i rodziców. Dowiedzą się, jak radzić sobie ze zmianami, które mogą występować w rodzinach. W późniejszych latach nauki nauczą się rozpoznawać zachowania nieodpowiednie i przemocowe w relacjach. Dowiedzą się, jak asertywnie reagować, rozpoznawać manipulację i rozwiązywać konflikty. Starsi porozmawiają o tym, czym się różni zakochanie od miłości i od popędu seksualnego, zastanowią się nad odpowiedzialnością za swój rozwój, dowiedzą się więcej o przygotowaniu do macierzyństwa i dbaniu o długotrwałe relacje.

Pytania, na które uczniowie szukają odpowiedzi:

w klasach IV–VI:

• Jak budować relacje interpersonalne oparte na otwartości, zaufaniu i podmiotowości w otoczeniu rodzinnym, szkolnym, rówieśniczym i lokalnym?

w klasach VII–VIII:

• Jak rozwijać relacje interpersonalne oparte na otwartości, zaufaniu i podmiotowości w otoczeniu rodzinnym, szkolnym, rówieśniczym i lokalnym?

7. Dojrzewanie (tylko w szkole podstawowej)

Dział obejmuje treści, które mają za zadanie wesprzeć nastolatki w trudnym czasie pełnym zmian, którym jest dojrzewanie. Uczniowie i uczennice poznają zmiany fizyczne i psychiczne – zarówno te, które należą do normy, jak i te, które powinny skłonić do szukania wsparcia u dorosłych. Dowiedzą się, czym jest dojrzałość i jak dbać w tym czasie o higienę. Zdobędą informacje o miesiączce i cyklu menstruacyjnym, w tym o środkach higieny osobistej.

Pytania, na które uczniowie szukają odpowiedzi:

w klasach IV–VI:

• Jak akceptować przemiany okresu dojrzewania oraz radzić sobie z jego wyzwaniami i kształtować pozytywny obraz własnego ciała?

w klasach VII–VIII:

• Jak w okresie dojrzewania troszczyć się o swoje ciało?

8. Zdrowie środowiskowe

Dział obejmuje treści dotyczące wpływu jakości środowiska naturalnego na zdrowie człowieka. Uczniowie i uczennice poznają takie zagadnienia jak zanieczyszczenie powietrza i wód, funkcja terenów zielonych, zmiany klimatu i różnorodność biologiczna. Nauczą się sprawdzać stan zanieczyszczenia powietrza czy natężenie hałasu. Dowiedzą się, dlaczego kontakt z naturą jest istotny dla zdrowia. Omówią temat odpowiedzialności za zwierzęta. Będą podejmować działania proekologiczne. W nowej podstawie programowej szczególnie podkreślono także wpływ zmian klimatu i degradacji środowiska na zdrowie indywidualne i publiczne. Uczniowie i uczennice uczą się rozpoznawać rzetelne informacje oraz dezinformację na temat klimatu i środowiska, a także planować proste działania na rzecz poprawy jakości powietrza, wody i przestrzeni zielonych jako formę dbania zarówno o środowisko, jak i o zdrowie własne oraz zdrowie innych osób.

Pytania, na które uczniowie szukają odpowiedzi:

w klasach IV–VI:

• Jak środowisko i jego zanieczyszczenia wpływają na zdrowie publiczne i indywidualne?

w klasach VII–VIII:

• Jak rozpoznać i ocenić poziom zagrożeń zdrowotnych związanych z degradacją środowiska oraz zmianą klimatu i jakie działania mogą pomóc w minimalizowaniu tych zagrożeń dla zdrowia człowieka?

9. Internet i profilaktyka uzależnień

Dział obejmuje treści dotyczące dwóch tematów: bezpiecznego korzystania z Internetu oraz profilaktyki uzależnień. Uczniowie i uczennice poznają takie zagadnienia jak higiena cyfrowa, różnice między relacjami online i offline, dbanie o prywatność w internecie, zagrożenia związane m.in. z cyberprzemocą i hejtem, a także takie zjawiska jak patostreaming, phishing, deepfake, kradzież tożsamości, uzależnienia behawioralne, challenge’e, dezinformacja czy fake newsy. Będą stopniowo wprowadzani w kwestie związane z profilaktyką używania substancji psychoaktywnych. Dowiedzą się, jakie zagrożenia wynikają z ich stosowania, w tym także ze stosowania tzw. nowatorskich wyrobów tytoniowych czy leków niezgodnie z przeznaczeniem i niezgodnie z zaleceniami lekarza. Będą realizować działania mające na celu promocję higieny cyfrowej i stylu życia wolnego od zachowań ryzykownych. Także w tym dziale dowiedzą się, gdzie szukać pomocy dla siebie lub innych w razie wystąpienia lub zauważenia u innych zachowań ryzykownych.

Pytania, na które uczniowie szukają odpowiedzi:

w klasach IV–VI:

• Co należy wiedzieć na temat bezpiecznego korzystania z Internetu i zagrożeń związanych z zażywaniem substancji psychoaktywnych?

w klasach VII–VIII:

• Jak identyfikować zachowania ryzykowne u siebie i innych osób w zakresie szkodliwego korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych, zażywania substancji psychoaktywnych oraz występowania uzależnień behawioralnych?

Gdzie szukać dodatkowych materiałów i wsparcia?

Rodzice mogą korzystać z:

• informacji na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej;
• materiałów przygotowywanych przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie;
• platform edukacyjnych oraz stron rządowych i specjalistycznych (m.in. Zintegrowana Platforma Edukacyjna, NFZ, portal zdrowie.gov.pl, portal szczepienia.info, Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom);
• stron organizacji pozarządowych zajmujących się tematami związanymi ze zdrowiem i bezpieczeństwem;
• konsultacji z nauczycielami i psychologami szkolnymi.

Od roku szkolnego 2026/2027 treści dotyczące zdrowia seksualnego są realizowane w odrębnym przedmiocie „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”. Przedmiot ten nie należy do obowiązkowych zajęć edukacyjnych.

 

Jak jest zorganizowane nauczanie edukacji zdrowotnej – zdrowie seksualne?

 

• klasy IV–VI szkoły podstawowej – 1 godzina w roku szkolnym w każdej z tych klas;
• klasy VII–VIII szkoły podstawowej – 2 godziny w roku szkolnym w każdej z tych klas.

To oznacza, że zajęcia nie będą odbywać się co tydzień, tylko w podanej powyżej liczbie godzin – jako uzupełnienie obowiązkowej edukacji zdrowotnej.

Przedmiot edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne nie należy do obowiązkowych zajęć edukacyjnych. Udział dziecka w tych zajęciach zależy od decyzji rodziców (w przypadku uczniów niepełnoletnich).  Zajęcia edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne nie są oceniane – nie ma z nich stopni na świadectwie. Nie mają wpływu na promocję do następnej klasy ani na ukończenie szkoły. Dla porównania: obowiązkowy przedmiot edukacja zdrowotna (ten szerszy, o zdrowiu fizycznym, psychicznym, społecznym itd.) będzie podlegał ocenianiu. Uczeń będzie z tych zajęć klasyfikowany i promowany do klasy programowo wyższej, a ocena z edukacji zdrowotnej będzie wliczana do średniej ocen.

 

Jak zrezygnować z udziału w zajęciach z przedmiotu edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne?

 

Uczeń niepełnoletni nie bierze udziału w zajęciach z tego przedmiotu (w klasach IV – VI - 1 godzina w każdej  z tych klas; w klasach VII – VIII - 2 godziny w każdej  z tych klas), jeśli jego rodzice złożą u dyrektora szkoły pisemną rezygnację z udziału dziecka w zajęciach. Taką rezygnację przedłoży na wrześniowym spotkaniu z rodzicami wychowawca danej klasy. Termin złożenia  rezygnacji: do 30 września 2026r. w sekretariacie szkoły. Brak pisemnej rezygnacji oznacza zgodę na udział dziecka w zajęciach edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne w danym roku szkolnym.

Uczniowie, którzy nie będą uczestniczyć, w realizowanych w ramach przedmiotu ,,edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne” godzinach, zostaną przeprowadzeni do świetlicy szkolnej i pozostaną pod opieką nauczycieli będących w świetlicy.

 

Niemniej zanim zapadnie decyzja warto przeczytać jeszcze…

 

Jakie są cele edukacji zdrowotnej – zdrowie seksualne?

• pokazanie, jak ważna jest seksualność dla całego zdrowia człowieka – jego ciała, psychiki, relacji z innymi i funkcjonowania w świecie;
• uczenie odpowiedzialnego pełnienia ról społecznych oraz budowania relacji, w których najważniejsze są: zdrowie, bezpieczeństwo, szacunek, odpowiedzialność i miłość – teraz i w dorosłości;
• pomoc w rozumieniu zagrożeń związanych z obszarem seksualności (przemoc, wykorzystanie, presja, ryzykowne zachowania) oraz uczenie, jak im zapobiegać, jak reagować, jak pomagać innym i gdzie szukać wsparcia;
• przyzwyczajanie do korzystania z wiedzy opartej na faktach, a nie na plotkach czy memach, oraz do podejmowania świadomych, odpowiedzialnych decyzji – także w internecie i mediach społecznościowych.

Na zajęciach edukacji zdrowotnej – zdrowia seksualnego Twoje dziecko uczy się m.in.:

• krytycznie patrzeć na informacje o seksualności – odróżniać fakty od mitów, oceniać wiarygodność stron, influencerów i treści z sieci;
• podejmować świadome decyzje dotyczące bliskości i relacji, także tych „online”, z uwzględnieniem własnego zdrowia i bezpieczeństwa;
• jasno i spokojnie mówić o swoich potrzebach, pytaniach i granicach – umieć powiedzieć „tak” i „nie” w sposób szanujący siebie i innych;
• rozpoznawać sytuacje ryzyka (np. wykorzystanie seksualne, presja rówieśnicza, szkodliwe kontakty w sieci) oraz wiedzieć, do kogo zwrócić się o pomoc.

Dzięki temu Twoje dziecko nie jest zdane tylko na „podpowiedzi” Internetu czy rówieśników – zyskuje narzędzia do ochrony siebie. Wprowadzenie tego przedmiotu w szkole oznacza, że Twoje dziecko:

• otrzymuje uporządkowaną, naukową i dostosowaną do wieku wiedzę o seksualności człowieka – pokazanej jako ważny, pozytywny wymiar życia, a nie temat tabu czy powód do wstydu;
• poznaje, jak działa ludzki organizm, czym jest płodność, rodzina, rodzicielstwo, jakie czynniki wzmacniają trwałość związku i dobre relacje;
• uczy się, że zdrowe relacje opierają się na szacunku, odpowiedzialności, miłości i dobrej komunikacji, a nie na presji, manipulacji czy strachu;
• krok po kroku przygotowuje się do pełnienia w przyszłości ról przyjaciela, partnera, małżonka i rodzica – z troską o siebie i bliskich;
• rozwija dojrzałą, świadomą postawę wobec własnej seksualności, ważną dla jego dobrostanu psychicznego oraz jakości relacji z innymi;
• dostaje narzędzia, które pomagają przeciwdziałać narastającej samotności i problemom ze zdrowiem psychicznym – ucząc się budować wspierające, a nie krzywdzące relacje.

W ten sposób szkoła nie wyręcza rodziców, ale staje się ich sojusznikiem w rozmowie o trudnych tematach, pomagając chronić zdrowie, granice i przyszłość Państwa dziecka.